Przeskocz do treści

Jak wiadomo, nie wszystkim legionistom udało się przebić pod Rarańczą. Pozostali zostali internowani w obozach na terenie Górnych Węgier (dziś ukraińskie Zakarpacie oraz Rumunia) i sądzeni w Sygiecie Marmaroskim (obecnie rum. Sighetu Marmației, wtedy węg. Máramaros-Sziget), a grożąca im kara śmierci została anulowana tuż przed rozpadem Monarchii Austro–Węgierskiej. W setną rocznicę tego procesu, dokładnie 8 czerwca 2018 r., dwóch członków Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego wzięło udział w specjalnej sesji historycznej, podczas której została na ścianie istniejącego do dziś budynku więzienia w Sygiecie Marmaroskim (obecnie jedyne na świecie Muzeum Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu) odsłonięta tablica pamiątkowa. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonał ze strony rumuńskiej dr Laurenţiu Batin, a ze strony polskiej dr Jan Skłodowski, prezes Stowarzyszenia "Res Carpathica". Sesja była fragmentem szerszego, kilkuletniego projektu w całości zorganizowanego przez Stowarzyszenie "Res Carpathica". Oto kilka zdjęć:


Na koniec jeszcze trzy slajdy z wykładu dr. Dariusza Dyląga, z 8 czerwca 2018 r. w Sygiecie Marmaroskim, zatytułowanego Od próby przebicia się przez front pod Rarańczą po proces w Sygiecie Marmaroskim. W świetle nieznanych dokumentów rtm. Jana Dunin-Brzezińskiego (rum. De la tentativă a rupturii prin frontul în jurul de Rarancea – pâna la un proces în Sighetul Marmației. Documente din colecția lui cpt. Jan Dunin-Brzezinski).

15 lutego 1918 r. II Brygada Legionów Polskich pod dowództwem płk./bryg. Józefa Hallera stoczyła bój, który pozwolił jej przejść przez front i połączyć się z oddziałami polskimi w Rosji. Bitwa pod Rarańczą jest uznawana za jeden z najbardziej niezwykłych momentów historii Legionów Polskich. 9 lutego 1918 r. państwa centralne zawarły pokój z rządem tworzącej się Ukraińskiej Republiki Ludowej. Na mocy traktatu przekazano Ukrainie Chełmszczyznę i część Podlasia. Polacy powszechnie uznali pokój brzeski z 9 lutego 1918 r. za zdradę Austro–Węgier i IV rozbiór Polski. Nie wszystkim legionistom udało się przebić pod Rarańczą. Pozostali byli internowani na terenie Górnych Węgier (dziś ukraińskie Zakarpacie) i sądzeni w Sygiecie Marmaroskim (obecnie rum. Sighetu Marmației, wtedy węg. Máramaros-Sziget), a grożąca im kara śmierci została anulowana tuż przed rozpadem Monarchii Austro–Węgierskiej. W setną rocznicę tego procesu członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego wezmą udział w specjalnej sesji historycznej, podczas której zostanie wmurowana tablica pamiątkowa w ścianę istniejącego do dziś więzienia w Sygiecie Marmaroskim (obecnie jedyne na świecie Muzeum Ofiar Komunizmu). Oto zdjęcia tablicy w trakcie prac kamieniarskich:

 

Na koniec jeszcze trzy slajdy z wykładu dr. Dariusza Dyląga z 10 lutego 2018 r. w Jurczycach, podczas którego spory fragment poświęcono samej bitwie pod Rarańczą, a zgromadzeni mogli posłuchać oryginalnego głosu gen. Józefa Hallera, nagranego i wyemitowanego na falach Radia Wolna Europa w 1956 r. w audycji pt. "Na czerwonym indeksie":