Przeskocz do treści

Polonia 1918, mal. Jacek Malczewski
Polonia 1918, mal. Jacek Malczewski

Odzyskiwanie przez Polskę niepodległości było procesem stopniowym (np. już 7 października 1918 r. ogłosiła Niepodległość Rada Regencyjna, która przekazała zwierzchnictwo nad państwem Józefowi Piłsudskiemu 14 listopada i uległa rozwiązaniu). Wybór 11 listopada uzasadnić można przykładowo zbiegiem wydarzeń w Polsce z zakończeniem I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne 11 listopada 1918, pieczętującego ostateczną klęskę Niemiec. Dzień wcześniej przybył do Warszawy Józef Piłsudski. W tych dwóch dniach, 10 i 11 listopada 1918, naród polski uświadomił sobie w pełni odzyskanie Niepodległości, a nastrój głębokiego wzruszenia i entuzjazmu ogarnął kraj. Jędrzej Moraczewski (17 listopada 1918, po dymisji Ignacego Daszyńskiego, mianowany premierem) opisał to słowami: «Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma „ich”. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, będziemy sami sobą rządzili. (...) Cztery pokolenia nadaremno na tę chwilę czekały, piąte doczekało. (...)»