Przeskocz do treści

W dniach 14 -15 sierpnia 2018 r. odbędą się III Skawińskie Spotkania z Historią, na które zaprasza Galicyjskie Towarzystwo Historyczne wraz z Centrum Kultury i Sportu w Skawinie. Jest to dwudniową impreza konferencyjno–plenerowa, która rozpocznie się 14 sierpnia w Dworze Dzieduszyckich w Radziszowie międzynarodową konferencją naukową, natomiast nazajutrz odbędzie się widowisko rekonstrukcji historycznej na Skawińskich Błoniach. Wspólny tytuł tegorocznej edycji skawińskich spotkań to „Bitwa pod Kaniowem (1918)”. Postaramy się przybliżyć losy żołnierzy II Korpusu Polskiego w 1918 r., którzy nieopodal Kaniowa stoczyli krwawy bój z Niemcami, aby tym heroicznym wyczynem przypieczętować sojusz z państwami Ententy. Generał Haller z grupą najwierniejszych żołnierzy przebił się z okrążenia i przedostał się do Kijowa, a potem do Moskwy,  gdzie podjął  starania mające na celu odtworzenie polskich oddziałów. Pokłosiem tych działań było odtworzenie 4. Dywizji Piechoty, którą dowodził gen.  Lucjan Żeligowski i 5. Dywizji Piechoty, dowodzonej przez płk. Kazimierza Rumszę. Obie te jednostki były następnie częścią Armii Polskiej we Francji, która w 1919 r. została sprowadzona przez gen. Józefa Hallera do Polski.  W roku jubileuszu stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości chcemy przypomnieć ów trud żołnierski, który złotymi zgłoskami sławi czyn i chwałę Oręża Polskiego. Tegoroczna edycja odbędzie się pod patronatem Wojewody Małopolskiego – Pana Piotra Ćwika, Marszałka Województwa Małopolskiego – Pana Jacka Krupy, Starosty Powiatu Krakowskiego – Pana Wojciecha Pałki i Burmistrza Miasta i Gminy Skawina – Pana Pawła Kolasy. Partnerem wydarzenia jest Województwo Małopolskie. Projekt jest współfinansowany z budżetu Powiatu Krakowskiego i Gminy Skawina. Wstęp wolny. 

W niedzielę, 5 sierpnia 2018 r., o godz. 14:00 w miejscowości Jurczyce (gmina Skawina, woj. małopolskie) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda weźmie udział w uroczystości odsłonięcia popiersia generała broni Józefa Hallera. Uroczystość poprzedzi Msza Święta celebrowana przez ks. prof. Jana Machniaka.

TERMIN: 5 sierpnia 2018 r.
CEL: Odsłonięcie popiersia gen. broni Józefa Hallera
MIEJSCE: Jurczyce, rejon Domu Ludowego oraz Izby Pamięci Rodu Hallerów
CHARAKTER: uroczystość otwarta
ORGANIZATORZY: Gmina Skawina, Towarzystwo Pamięci Generała Józefa Hallera
i Hallerczyków, Sołectwo Jurczyce

Po uroczystości Prezydent m.in.: zwiedzi Izbę Pamięci Rodu Hallerów i Hallerczyków, spotka się z harcerzami, zdobywcami rekordu Guinnessa za przygotowanie najdłuższej biało-czerwonej flagi, jednym z ostatnich żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych kpt. Konstantym Kopfą oraz ze społecznością lokalną. Ze względu na  czasowe zamknięcie dróg dojazdowych w rejon uroczystości, zajmowanie miejsc parkingowych odbywać się będzie w godz.: 11:00-12:00. Wymagane jest posiadanie dokumentu tożsamości ze zdjęciem. Zamknięcie dojazdu do parkingów nastąpi o godz. 12:00, natomiast wejście do sektorów rejonu uroczystości będzie możliwe do godz. 12:15.  Udział w uroczystości nie wymaga imiennego zaproszenia.

15 lutego 1918 r. II Brygada Legionów Polskich pod dowództwem płk./bryg. Józefa Hallera stoczyła bój, który pozwolił jej przejść przez front i połączyć się z oddziałami polskimi w Rosji. Bitwa pod Rarańczą jest uznawana za jeden z najbardziej niezwykłych momentów historii Legionów Polskich. 9 lutego 1918 r. państwa centralne zawarły pokój z rządem tworzącej się Ukraińskiej Republiki Ludowej. Na mocy traktatu przekazano Ukrainie Chełmszczyznę i część Podlasia. Polacy powszechnie uznali pokój brzeski z 9 lutego 1918 r. za zdradę Austro–Węgier i IV rozbiór Polski. Nie wszystkim legionistom udało się przebić pod Rarańczą. Pozostali byli internowani na terenie Górnych Węgier (dziś ukraińskie Zakarpacie) i sądzeni w Sygiecie Marmaroskim (obecnie rum. Sighetu Marmației, wtedy węg. Máramaros-Sziget), a grożąca im kara śmierci została anulowana tuż przed rozpadem Monarchii Austro–Węgierskiej. W setną rocznicę tego procesu członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego wezmą udział w specjalnej sesji historycznej, podczas której zostanie wmurowana tablica pamiątkowa w ścianę istniejącego do dziś więzienia w Sygiecie Marmaroskim (obecnie jedyne na świecie Muzeum Ofiar Komunizmu). Oto zdjęcia tablicy w trakcie prac kamieniarskich:

 

Na koniec jeszcze trzy slajdy z wykładu dr. Dariusza Dyląga z 10 lutego 2018 r. w Jurczycach, podczas którego spory fragment poświęcono samej bitwie pod Rarańczą, a zgromadzeni mogli posłuchać oryginalnego głosu gen. Józefa Hallera, nagranego i wyemitowanego na falach Radia Wolna Europa w 1956 r. w audycji pt. "Na czerwonym indeksie":

10 lutego 2018 r., w 98. rocznicę zaślubin Polski z morzem, odbyła się w Jurczycach uroczysta wieczornica, na której dr Dariusz Dyląg z GTH przedstawił krótki wykład pn. Od Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, II Brygady Legionów Polskich, II Korpusu Polskiego, Błękitnej Armii i zaślubin z morzem do Armii Ochotniczej gen. broni Józefa Hallera. Wieczornicę otworzył Prezes Towarzystwa Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków, Pan Leszek Krupnik, następnie Sekretarz Towarzystwa, Pani Teresa Szczygieł, powitała zgromadzonych Gości, wśród których byli m.in.:  Burmistrz Skawiny, Pan Paweł Kolasa, Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Skawinie, Pan Ryszard Majdzik, Członek Zarządu Rady Powiatu Krakowskiego, Pan Arkadiusz Wrzoszczyk, Sołtys Jurczyc i jednocześnie Prezes Stowarzyszenia "Razem dla Wszystkich", Pan Jerzy Kłępa, Prezes Towarzystwa Przyjaciół Skawiny, Pan Stanisław Grodecki, Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Krzęcińskiej, Pani Ewa Byrska, Przedstawiciel Stowarzyszenia "Nasz Radziszów", Pan Józef Niechaj, kawalerzyści odtwarzający 21. pułk Ułanów Nadwiślańskich, jak również Wiceprezes Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego, Pan Leszek Kapłon. Po wykładzie miały miejsce wystąpienia zaproszonych Gości, a następnie Pani Teresa Szczygieł przedstawiła doprawdy ogrom dokonań mijającego Roku Hallera.

Niezwykle ciekawie przedstawiała się prezentacja Pana Jerzego Kłępy nt. wizyty samorządowców i uczniów oraz nauczycieli LO w Skawinie w Sillé-le-Guillaume we Francji. Najważniejszym punktem wizyty były uroczystości, upamiętniające powstanie Błękitnej Armii gen. Hallera we Francji. Na cmentarzu oddano cześć poległym, a polscy i francuscy uczniowie złożyli kwiaty oraz zapalili znicze na grobach polskich żołnierzy. Następnie wszyscy udali się w miejsce, gdzie w 1917 r. powstał obóz szkoleniowy Armii Polskiej. Odsłonięto też tablicę pamiątkową poświęconą temu miejscu.

Na spotkaniu obecna była również Pani Kazimiera Łatowa, której teść, Ludwik Łata, był sierżantem–szefem w słynnym Dywizjonie 303 podczas bitwy o Wlk. Brytanię. Zaprezentowała zgromadzonym album z unikatowymi zdjęciami z tego okresu, autorstwa Ludwika Łaty (w zbiorach rodzinnych zachował się nawet oryginalny aparat fotograficzny, którym wykonano zdjęcia), w tym m.in. fotogramy z gen. Józefem Hallerem i gen. Kazimierzem Sosnkowskim czy królem Jerzym VI Windsorem. Na mocy specjalnej umowy Galicyjskie Towarzystwo Historyczne zajmie się merytorycznym opracowaniem podpisów zawartych w albumie zdjęć oraz przygotowaniem wielkoformatowej wystawy i publikacji. Tegoroczne uroczystości w Jurczycach zakończył wspólny poczęstunek przygotowany przez Towarzystwo Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków.

Poniżej prezentujemy galerię z wieczornicy:

I Konferencja Hallerowska we Władysławowie, pt. Obraz Józefa Hallera w polskiej historiografii, odbędzie się 9 listopada 2017 r., godz. 12:00, COS OPO „Cetniewo” we Władysławowie

PRELEGENCI:

Mirosław Kuklik - Dyrektor Muzeum Ziemi Puckiej
Projekt rozbudowy Oddziału „Hallerówka” Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy z przeznaczeniem na Muzeum Generała Józefa Hallera
Prof. Marian Marek Drozdowski
Spór o Hallera w polskiej historiografii
Mec. Piotr Andrzejewski
Uwarunkowania rodzinne Józefa Hallera
Prof. Maria Dzielska
Kilka nieznanych kart z biografii Generała Józefa Hallera
Dr Jan Skłodowski
Rzeczpospolita Rafajłowska - kampania karpacka Józefa Hallera
Prof. Julian Auleytner
Motywacje żołnierskie w Błękitnej Armii Hallera – czy były ważne?
Tomasz Formicki
Gen. Józef Haller jako kluczowa postać w operacji informacyjno-psychologicznej konsolidacyjnej w trakcie wojny polsko-bolszewickiej i Bitwy Warszawskiej
Barbara Kos-Dąbrowska
Halleriana w zbiorach Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy
Karol Miller
Współczesna działalność „Towarzystwa Przyjaciół Hallerowa”

15 lutego 1918 r., protestując przeciwko postanowieniom traktatu brzeskiego, wraz z podległą mu II Brygadą Legionów Polskich i innymi oddziałami polskimi brygadier Józef Haller przebił się przez front austriacko-rosyjski pod Rarańczą i połączył się z polskimi formacjami w Rosji. Tak owo zdarzenie opisał w swoich pamiętnikach: (...) Dopiero przy górze Mahala, za którą znajdowała się Rarańcza, nastąpiło ostre starcie. Pierwsze strzały oznajmiły rozpoczęcie bitwy około pierwszej w nocy 15 lutego 1918 roku. Naturalnie byli i pierwsi ranni. Dalszy marsz poprzez trzy linie okopów z zasiekami z drutów kolczastych zapowiadał się bardzo uciążliwie, zwłaszcza że austriacko-wegierskie wojska wystrzeliwały świetlne rakiety oświetlające całe przedpole. Podczas uroczystości 75. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową, 14 lutego 2017 r., odbyła się Msza św. w kościele garnizonowym pw. św. Agnieszki przy ul. Dietla w Krakowie. Wspominając przypadającą nazajutrz rocznicę, Grupa Rekonstrukcji Historycznej AK "Murawa" złożyła również hołd prochom Błękitnego Generała (patrz zdjęcia poniżej).

 

10 lutego br., w 97. rocznicę zaślubin Polski z morzem, zainaugurowano w Jurczycach w obecności senatora Marka Pęka i wicewojewody małopolskiego, Piotra Ćwika, obchody Roku Hallera. Nazajutrz odbyła się uroczysta wieczornica, na której dr Dariusz Dyląg przedstawił krótki wykład pn. Od Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Legionów Polskich i Błękitnej Armii do zaślubin z morzem gen. broni Józefa Hallera. Wieczornicę otworzył prezes Towarzystwa Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków, Leszek Krupnik, następnie sekretarz Towarzystwa, Teresa Szczygieł, przybliżyła zgromadzonym krótkie biografie rodzeństwa Generała Hallera. Wśród gości należy wymienić kawalerzystów odtwarzających 21. pułk Ułanów Nadwiślańskich, jak również poczet Krakowskiej Chorągwii Husarskiej w oryginalnych uniformach i strojach z epoki. Po wykładzie wyświetlono 15-minutowy reportaż filmowy z I Skawińskich Spotkań z Historią, w tym relację z konferencji naukowej "A jednak wojna... 1914" i inscenizacji potyczki na skawińskich błoniach we wrześniu 2016 r. Po materiale filmowym wiceprezes Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego, Leszek Kapłon, przedstawił główne założenia inscenizacji szarży pod Rokitną, która będzie miała miejsce 15 sierpnia 2017 r., natomiast zaproszeni goście-rekonstruktorzy wypowiadali się w kwestiach logistycznych – przede wszystkim udziału w szarży kilkudziesięciu jeźdzców na koniach – całego przedsięwzięcia. Na zakończenie sołtys Jurczyc, Jerzy Kłępa, przekazał uczestnikom spotkania wydruk programu obchodów Roku Hallera oraz okolicznościowy kalendarz naścienny z archiwalnymi fotografiami i zaznaczonymi w odpowiednich dniach planowanymi wydarzeniami.

W ostatni poniedziałek, 19 grudnia 2016 r., odbyło się w Jurczycach – miejscu urodzin gen. Józefa Hallera – spotkanie, na którym w obecności sołtysa Jurczyc, Pana Jerzego Kłępy, zawarto porozumienie pomiędzy Galicyjskim Towarzystwem Historycznym a Towarzystwem Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków w sprawie wspólnych obchodów Roku Hallerowskiego. Ustalono m.in., że w styczniu odbędzie się w Jurczycach kolejne spotkanie, na którym zostanie powołany Komitet Organizacyjny Obchodów Roku Hallerowskiego i zostaną ustalone dalsze szczegóły porozumienia. Poniżej prezentujemy uchwałę Senatu RP z 4 listopada 2016 r. ustanawiającą rok 2017 Rokiem Hallera (proszę kliknąć na grafice).

Dotychczasowa współpraca Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego z Towarzystwem Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków w Jurczycach znajduje się pod poniższymi odnośnikami:

U Hallerczyków w Jurczycach w 96. rocznicę zaślubin z morzem

U Hallerczyków w Jurczycach w 95. rocznicę zaślubin z morzem

Od Legionów Polskich i Błękitnej Armii do zaślubin z morzem gen. broni Józefa Hallera

Galeria z wykładu w Jurczycach 13 grudnia 2014 r.

Działalność grupy Hallera w obronie Rzeczypospolitej Rafajłowskiej podczas kampanii karpackiej 1914/15