Przeskocz do treści

Pragnąc zachęcić Szanownych Czytelników do wędrówek śladem Legionów Polskich w Karpatach Wschodnich, publikujemy krótką relację z obchodów stulecia walk polskich legionistów, które odbyły się 1-2 X 2014 r. w Gorganach oraz u ich podnóża (częściowo także w masywie Świdowca i na obecnym Zakarpaciu). Dlaczego dopiero teraz, a nie tuż po powrocie z Ukrainy? Sprawił to wydany właśnie drukiem 49. tom Almanachu Karpackiego „Płaj”, a właściwie jedno zdanie z wprowadzenia do owego jubileuszowego tomu, w którym dowiadujemy się, że członkowie Towarzystwa Karpackiego byli (cyt.) „tak naprawdę” jedynymi, którzy zamierzali „ten jubileusz jakoś uczcić”. Pozostawiamy to zdanie bez komentarza. Krótko jedynie chcielibyśmy dodać, iż na obchodach byli także obecni przedstawiciele innych środowisk krajoznawczych – w tym członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego – jak również delegacje miast i miasteczek, których mieszkańcy (najczęściej uczniowie i profesorzy miejscowych ck. gimnazjów) brali udział sto lat temu w ciężkich walkach karpackiej kampanii 1914/15.

Przykładowo: upamiętniony na zachowanej w Rafajłowej tablicy nagrobnej plut. Andrzej Klakurka był myśleniczaninem. Delegacja myślenicka – wśród członków której byli m.in. Dariusz Dyląg i Andrzej Firek – przyjechała zaś na obchody własnym transportem, we własnym zakresie porządkowała wcześniej cmentarze polskich legionistów, zorganizowała nocleg także we własnym zakresie, przekazała pamiątkowe materiały od powiatu myślenickiego przedstawicielom samorządów ukraińskich i razem z pszczyńską ekipą zrealizowała własną gorgańską trasę, składając wieńce i zapalając znicze na większości legionowych cmentarzy, a nawet na ruinach fundamentów schroniska im. Karpackiej Brygady Legionów Polskich pod Pantyrem.

Próżno o tym szukać informacji na łamach ostatniego „Płaju” – co oczywiście jest zrozumiałe, ponieważ almanach jest wewnętrznym czasopismem Towarzystwa Karpackiego – ale próżno również szukać wszystkich obiecanych artykułów, będących pokłosiem dwudniowej sesji historycznej w Rafajłowej, w tym m.in. Marka Zalotyńskiego (o ks. Józefie Smaczniaku – ostatnim proboszczu Nadwórnej i Rafajłowej oraz mielczanach w Legionach Polskich) czy samego dra Jana Skłodowskiego. Zachęcamy do wędrówki śladem Legionów Polskich w Karpatach Wschodnich oraz do lektury artykułu O rzekomo legionowych okopach pod Sywulą.

Na zaproszenie Wójta gminy Łużna Władysława Kroka delegacja Galicyjskiego TowarzystwaSAM_0557 Historycznego wzięła udział w rocznicowych uroczystościach na cmentarzu wojennym nr 123 w Łużnej składając wieniec przed pomnikiem ku czci poległych. Tegoroczne obchody z uwagi na setną rocznicę Bitwy Gorlickiej miały wyjątkowo uroczysty charakter, oficjalnymi organizatorami rocznicowych uroczystości został Wojewoda Małopolski, Gmina Łużna i Ministerstwo Obrony Narodowej. Obchody zostały objęte honorowym patronatem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, którego list został odczytany w trakcie uroczystości. Oficjalne obchody rozpoczęły się o godz. 15:40 narracją historyczną opisującą bitwę, a następnie odbyła się prezentacja pocztów szSAM_0567tandarowych po czym przemówił przedstawiciel Ministerstwa Obrony Narodowej nawiązując w swej mowie do wydarzeń sprzed stu lat. Po przemowach odmówiono modlitwę ekumeniczną za poległych sprawowaną przez przedstawicieli trzech Ordynariatów Polowych Wojska Polskiego (rzymsko-katolickiego, prawosławnego i ewangelickiego). Następnie zostały złożone wieńce przez delegacje w imieniu Prezydenta RP, Ministra Obrony, Konsulatów; Czech, Węgier i Słowacji, Ambasadę Austrii, Organizacje i Stowarzyszenia. Obchody uświetniła honorowa asysta kompanii reprezentacyjnej Wojska Polskiego. Po uroczystościach był czas na rozmowy z członkami innych delegacji między innymi z Magdaleną i Przemysławem Jaskółowskimi, oraz z towarzyszącym im baronem Romanem Gamotą.

044III Krakowska Konferencja Studentów Historyków Wojskowości „Nie masz pana nad ułana! Polska kawaleria od epoki napoleońskiej po II wojnę światową” odbyła się 12-14 marca 2015 r. w Instytucie Historii UJ, Collegium Witkowskiego, ul. Gołębia 13. Poniżej prezentujemy galerię z obrad i paneli dyskusyjnych, debaty eksperckiej z udziałem prof. dr. hab. Aleksandra Smolińskiego (UMK) oraz dr. hab. Michała Baczkowskiego, prof. UJ, jak również płk. dr. hab. Janusza Tyma (AON), pt. „Świetność i zmierzch kawalerii”, pokaz sprzętu kawaleryjskiego doby II Rzeczpospolitej w wykonaniu SRH „Wrzesień ‘39”, warsztaty bronio- i munduroznawcze „Kawaleria Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego” w Muzeum Narodowym w Krakowie, które poprowadził kustosz Piotr Wilkosz.


Podczas konferencji wystąpienie, nt. Działania bojowe 3 szwadronu kawalerii Legionów Polskich pod dowództwem rtm. Jana Dunin-Brzezińskiego w kampanii karpackiej 1914/15, miał członek GTH, dr Dariusz Dyląg. Oto niektóre slajdy z tego wykładu:

"Od Legionów Polskich i Błękitnej Armii do zaślubin z morzem gen. broni Józefa Hallera" to tytuł wykładu, jaki wygłosił członek Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego, dr Dariusz Dyląg, w siedzibie Towarzystwa Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków w Jurczycach 7 lutego 2015 r. Oto kilka slajdów z tego wykładu:

12 listopada 2014 r. odbył się w I Liceum Ogólnokształcącym w Myślenicach finisaż uczniowskiej wystawy pn. „Rzeczpospolita Rafajłowska”. Wśród gości należy wymienić m.in. emerytowanego Profesora Jana Brzezińskiego (syna dowódcy 3 szwadronu kawalerii Legionów Polskich, rtm. Jana Dunin-Brzezińskiego, który 100 lat temu walczył o Rzeczypospolitą Rafajłowską), Dr Annę Żarow-Nitoń z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Dr Antoninę Sebestową z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Panią Bożenę Kobiałkówną (Dyrektor Muzeum Regionalnego „Dom Grecki” w Myślenicach), Panią Barbarę Morawską-Nowak (z Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego), Panią Dorotę Kamińską (z Biblioteki Pedagogicznej w Myślenicach), Pana Marka Stoszka (Prezesa Polskiego Towarzystwa Historycznego Oddział w Myślenicach), Pana Leszka Kapłona (Wiceprezesa Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego z Krakowa), Dra Piotra Sadowskiego z Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu, Pana Andrzeja Boryczkę (Wiceprezesa PTH O/Myślenice), Pana Marcina Szybowskiego (PTH O/Myślenice). Honory domu pełnił Pan Wicedyrektor Roman Pitak, a krótkie powitanie wygłosiła Milena Macko, Przewodnicząca Szkolnego Koła PTT. Po finisażu zajmujący i bogato ilustrowany wykład nt. Rzeczypospolitej Rafajłowskiej wygłosił dr Dariusz Dyląg, członek GTH. Zapowiedziano również udział GTH we współorganizowanych przez uczniów Liceum I Myślenickich Spotkaniach z Historią.

Galeria z wykładu dra Dariusza Dyląga w Jurczycach 13 grudnia 2014 r. pt. Działalność grupy Hallera w obronie Rzeczypospolitej Rafajłowskiej podczas kampanii karpackiej 1914/15 oraz spotkania z rekonstruktorem, Jarosławem Przybyłą, odtwarzającym postać żołnierza 3. pp LP z późniejszej II Brygady Legionów Polskch.