Przeskocz do treści

Polonia 1918, mal. Jacek Malczewski
Polonia 1918, mal. Jacek Malczewski

Odzyskiwanie przez Polskę niepodległości było procesem stopniowym (np. już 7 października 1918 r. ogłosiła Niepodległość Rada Regencyjna, która przekazała zwierzchnictwo nad państwem Józefowi Piłsudskiemu 14 listopada i uległa rozwiązaniu). Wybór 11 listopada uzasadnić można przykładowo zbiegiem wydarzeń w Polsce z zakończeniem I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne 11 listopada 1918, pieczętującego ostateczną klęskę Niemiec. Dzień wcześniej przybył do Warszawy Józef Piłsudski. W tych dwóch dniach, 10 i 11 listopada 1918, naród polski uświadomił sobie w pełni odzyskanie Niepodległości, a nastrój głębokiego wzruszenia i entuzjazmu ogarnął kraj. Jędrzej Moraczewski (17 listopada 1918, po dymisji Ignacego Daszyńskiego, mianowany premierem) opisał to słowami: «Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma „ich”. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, będziemy sami sobą rządzili. (...) Cztery pokolenia nadaremno na tę chwilę czekały, piąte doczekało. (...)»

Sto lat temu spiskowcy pod dowództwem por. Antoniego Stawarza (1889-1955) opanowali stację kolejową w Płaszowie i koszary w Podgórzu, a potem poszli wyzwalać resztę Krakowa, zrzucając po drodze z mostów i budynków symbole władzy zaborczej. Zajęto budynki wojskowe oraz odwach przy Wieży Ratuszowej. Austriacy byli zmuszeni skapitulować w Magistracie przed przedstawicielami Polskiej Komisji Likwidacyjnej i polskim dowódcą wojskowym, gen. Bolesławem Roją. Miasto zostało zajęte bez jednego wystrzału.

W imieniu organizatorów zapraszamy na otwarcie wystawy GRÓB TWÓJ W ODLEGŁEJ GDZIEŚ KRAINIE... ARTYSTA NA POLU CHWAŁY, które odbędzie się 9 listopada (piątek) 2018 r. o godz. 14:00 w Dworze Karwacjanów w Gorlicach. Na wystawie zobaczymy prace i sylwetki, w tym niektóre mało znane, m.in. Henryka Uziembły, Heinricha Scholza, Roberta Pochopa, Franza Hofera, Moriza Junga, Dušana Jurkoviča, Hansa Mayra, Luigi Kasimira, Leo Perlbergera czy Franza Poledne.
Odrębna część wystawy poświęcona będzie działaniom podejmowanym w ostatnich kilkudziesięciu latach na rzecz ratowania cmentarzy wojennych w zachodniej Małopolsce; w tym aktywności Austriackiego Czarnego Krzyża, który swoje stulecie obchodzi w przyszłym roku. Kuratorem jest dr Agnieszka Partridge.

Wystawa będzie czynna do 15 grudnia br.

Zapraszamy serdecznie na wyjątkowe wydarzenie – widowisko historyczne "Bitwa o Łysą Górę – 1914", połączone z Piknikiem Historycznym. Wydarzenie nawiązuje do autentycznej potyczki z czasów I wojny światowej, która rozegrała się pod Łysą Górą w Wiatowicach. Widowisko będzie miało miejsce w Podolanach. Mimo, że rozmachem walki o Łysą Górę nie przystawały do przełamania spod Gorlic czy szturmu Jabłońca, zaciętością walk jednak w zupełności im odpowiadały.

Razem z miłośnikami lokalnej historii: Grupą Odkrywcy Historii, druhami z OSP Pierzchów i innych jednostek OSP z terenu gminy Gdów, Stowarzyszeniem Historia i Tradycja, Centrum Kultury oraz wójtem Gminy Gdów chcemy, aby ożyły przekazywane z pokolenia na pokolenie opowieści o pamiętnym roku 1914, który odcisnął krwawe piętno na ziemi gdowskiej.

Widowisko historyczne będzie zwieńczeniem cyklu wydarzeń związanych z 100. rocznicą Odzyskania przez Polskę Niepodległości w Gminie Gdów. Wydarzenie jest dofinansowane ze środków Województwa Małopolskiego w ramach konkursu "Małopolska Moja Wolność", do którego przystąpiła jednostka OSP Pierzchów.

Zapraszamy do udziału rodziny, młodzież szkolną i wszystkich miłośników historii.

Organizatorzy

Gmina Gdów, Centrum Kultury w Gdowie, Grupa Odkrywcy Historii, OSP Pierzchów

Program:
10:30-15:00 – piknik historyczny (obozy rekonstruktorów, pokazy i wykłady historyczne, koncert Gdowskiej Orkiestry Dętej, grochówka strażacka);
15:30 – widowisko historyczne.