Przeskocz do treści

W czerwcu 2013 r., w miejscowości Berbeşti, znajdującej się w dolinie Izy nieopodal Sygietu Marmaroskiego (rum. Sighetu Marmației) w Rumunii, odsłonięto upamiętnienie w postaci drewnianej kapliczki, tzw. troiță, postawionej na grobie polskich żołnierzy z czasów Wielkiej Wojny. Na frontonie znajduje się rzeźbiona w drewnie tablica z napisem w języku rumuńskim i polskim. Obok postawiono stary słupek żeliwny z 1927 r. z granicy polsko-rumuńskiej, aby – jak powiedział mieszkaniec wsi, Laurenţiu Batin, z którego inicjatywy zbudowano ten obiekt – żołnierze polscy „poczuli się bliżej kraju”.

 

Poniżej zbliżenie drewnianej tablicy, na której daje się m.in. odczytać napis w języku polskim: "Pamięci polskich żołnierzy w naszej wsi podczas I wojny światowej". Zapewne są to żołnierze z późniejszej II Brygady Legionów Polskich, którzy zginęli w potyczkach z kubańskimi kozakami 6 X 1914 r., a konkretnie z wydzielonej grupy 2. pp LP płk. Zielińskiego, składającej się z I bat. kpt. Januszajtisa i II bat. kpt. Rucińskiego. Wiemy o poległych i pochowanych pod wsią  Bardfalu (obecnie rum. Berbeşti) następujących legionistach: sierż. Zygmuncie Łagiewskim, szeregowych Janie i Józefie Bojarkach oraz trzech legionistach nieznanych z nazwiska z 7. kompanii.

 

Na stulecie walk w pobliżu Berbeşti, w październiku 2014 r. odbyła się uroczystość poświęcenia pomnika, która – oprócz dyplomatów, mieszkańców, młodzieży w regionalnych, marmaroskich strojach i rumuńskiej kompanii honorowej – zgromadziła także delegację z Polski z dr. Janem Skłodowskim na czele. Oto materiał filmowy:

I jeszcze salwa honorowa:

Żeliwny słupek dawnej granicy polsko-rumuńskiej jest niezwykle cenną pozostałością. Słupki na tej granicy umieszczone zostały najprawdopodobniej w 1927 r., ale ostateczny protokół delimitacyjny, został podpisany między Polską a Rumunią w Bukareszcie dopiero w 1935 r. Kończył on, trwające od lat dwudziestych, ustalenia dotyczące wspólnej polsko-rumuńskiej granicy.

 

Zapalił znicz i oddał hołd prochom polskich legionistów (pochowanych w 1914 r.) w lipcu 2017 r. członek GTH, dr Dariusz Dyląg.

Dziś w godzinach przedpołudniowych odwiedziliśmy uczniów trzech skawińskich szkół. Podczas wizyty zaprosiliśmy ich na skawińskie błonia, na których już 15 sierpnia odbędzie się inscenizacja pt. "Szarża pod Rokitną", jako widowisko historyczne w ramach II Skawińskich Spotkań z Historią. Na pierwszy rzut poszła klasa gimnazjum Zespołu Katolickich Szkół im. Jana Pawła II, następnie odwiedziliśmy Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich, by wreszcie zakończyć ten przysłowiowy rajd w Gimnazjum nr 2 im. Komisji Edukacji Narodowej. Oprócz członków Zarządu naszego Towarzystwa, w osobie prezesa dr. Wiesława Batora i wiceprezesa Leszka Kapłona, skawińskie szkoły odwiedzili również zaproszeni przez nas goście. Do pomocy zaprosiliśmy państwa Annę i Kazimierza Bernatów oraz ich przyjaciela Kazimierza Wnuka, wieloletniego sekretarza Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce im. Generała Józefa Hallera w New Britain (dziś na emeryturze). Pan Kazimierz Bernat jest emerytowanym majorem WP, razem z żoną aktywnie kultywują tradycje 3. pułku strzelców podhalańskich, są inicjatorami powstania GRH, która zbiera ocalałe pamiątki po żołnierzach służących niegdyś w tej legendarnej formacji, której twórcą był pułkownik Andrzej Galica. Wizytę zakończyliśmy w Izbie Pamięci Generała Hallera i Hallerczyków w Jurczycach na zaproszenie prezesa Leszka Krupnika. 

W ramach projektu "Spotkania na Pokuciu – Warsztaty Rafajłowskie 2017" miało miejsce szereg różnorodnych inicjatyw, w których wzięli udział również członkowie GTH. Podczas spotkania w Przykarpackim Uniwersytecie Narodowym im. Wasyla Stefanyka w Iwano-Frankiwśku (pol. Stanisławów) oraz w Domu Kultury w Rafajłowej (ukr. Bystrycia) na Ukrainie referaty pt. Schroniska, których nie ma – obiekty turystyczne czeskich, ukraińskich, węgierskich i rumuńskich organizacji turystycznych w Karpatach Wschodnich do 1944 r. oraz Spór o znaki, którego nie było, czyli rzecz o współpracy gorgańskich znakarzy z Czech, Polski i Ukrainy, wygłosił dr Dariusz Dyląg z GTH. 

 

Złożono również wieńce na uporządkowanych cmentarzach polskich legionistów w Nadwórnej, Pasiecznej, Zielonej i samej Rafajłowej. Za kwestie logistyczne i transportowe ze strony naszej delegacji odpowiadał Andrzej Firek.

 

Następnie udano się doliną Rafajłowca na Przełęcz Legionów, na której odbyła się polowa Msza Św. odprawiona przez o. Piotra Odoja OFM, proboszcza parafii św. Antoniego we Lwowie. Pod Krzyżem Legionów zapalono znicze i złożono kwiaty oraz wieńce.

 

Zapraszamy również do wysłuchania audycji, wyemitowanej na falach Polskiego Radia 17 czerwca 2017 r., zatytułowanej "Huculski szlak StanisłaŚwiat Kresów/Jedynkawa Vincenza" (Świat Kresów/Jedynka). Rozmowy z prof. dr hab. Ewą Paczoską, dr Eweliną Lesisz i dr. Dariuszem Dylągiem zostały nagrane podczas "Spotkań na Pokuciu – Warsztatów Rafajłowskich 2017" właśnie w Rafajłowej. Wystarczy kliknąć na grafice po prawej stronie, a następnie odsłuchać "O dziele Stanisława Vincenza (Świat Kresów/Jedynka)".

 

Zarząd Galicyjskiego Towarzystwa Historycznego zwołuje Walne Zebranie Członków, które odbędzie się  dnia 29 czerwca 2017 r. (czwartek) o godzinie 17:00 w siedzibie Towarzystwa w Krakowie, przy ul. Edmunda Biernackiego 6. W przypadku braku kworum w podanym terminie wyznacza się drugi termin zebrania na godzinę 17:30 (data i miejsce bez zmian). 

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 10 maja 2017 r. zmarła

             Wiktoria Leniartek z d. Krzywoń

członkini naszego Towarzystwa, Związku Sybiraków w Krakowie, Związku Kombatantów RP, weteran walk o niepodległość Polski w Batalionie Kobiecym im. Emilii Plater, rodzona siostra Anieli Krzywoń. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i in. Informujemy, że Msza Święta zostanie odprawiona 16 maja 2017 r.  o godzinie 11. w kaplicy na Cmentarzu Podgórskim w Krakowie, po czym nastąpi odprowadzenie Jej doczesnych szczątków na miejsce pochówku. 

Zarząd GTH